Gelir Vergisi Tahakkuku Muhasebe Kaydı

"Gelir vergisi tahakkuku nasıl kaydedilir?" sorusunun cevabı, kimin vergisi olduğuna göre değişir: kurumlar (şirketler) için vergi bir karşılık ve borç kalemidir; şahıs işletmelerinde ise işletmenin gideri değildir. Bu rehberde her iki durumu ve ücret stopajını örnek yevmiye kayıtlarıyla gösteriyoruz.

Kullanılan Hesaplar

1. Kurumlarda Dönem Sonu Vergi Karşılığı

31 Aralık itibarıyla dönem kârı üzerinden hesaplanan vergi için karşılık ayrılır:

31.12.2026 ─────────────────────────────────────
691 Dönem Kârı Vergi Karşılıkları    250.000
        370 Dönem Kârı Vergi Karşılıkları    250.000
(Dönem kârı üzerinden hesaplanan vergi karşılığı)

Aynı tarihte yıl içinde ödenen geçici vergiler mahsuba hazırlanır:

31.12.2026 ─────────────────────────────────────
371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergileri    200.000
        193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar       200.000
(Geçici vergilerin mahsup hesabına aktarılması)

💡 Geçici vergi tutarınızı tahmin etmek için: Geçici Vergi Hesaplayıcı · Kurumlar vergisi için: Kurumlar Vergisi Hesaplayıcı

2. Beyanname ile Tahakkuk Kaydı

Beyanname verildiğinde 370 ile 371 karşılaştırılır; ödenecek fark 360'a aktarılır:

Beyanname tarihi ─────────────────────────────────
370 Dönem Kârı Vergi Karşılıkları    250.000
        371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergileri  200.000
        360 Ödenecek Vergi ve Fonlar               50.000
(Verginin tahakkuku ve geçici vergi mahsubu)

3. Ödeme Kaydı

Ödeme tarihi ─────────────────────────────────────
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar    50.000
        102 Bankalar                    50.000
(Tahakkuk eden verginin ödenmesi)

⚠️ Vergiyi vadesinde ödemezseniz gecikme zammı işler ve bu zam 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabına KKEG olarak kaydedilir. Güncel tutar için: Vergi Gecikme Zammı Hesaplayıcı

4. Şahıs İşletmesinde Gelir Vergisi

Kritik kural: şahıs işletmesinde gelir vergisi, işletmenin gideri değildir — işletme sahibinin kişisel yükümlülüğüdür. İşletme hesabından ödenirse:

Ödeme tarihi ─────────────────────────────────────
131 Ortaklardan Alacaklar    80.000
        102 Bankalar                 80.000
(İşletme sahibinin gelir vergisinin işletmeden ödenmesi)

Bu tutarın 689 veya 770 gibi gider hesaplarına yazılması yaygın ama yanlış bir uygulamadır; vergi incelemesinde KKEG tarhiyatına yol açar. Gelir vergisi dilimlerinizi görmek için: Gelir Vergisi Hesaplayıcı

5. Ücret Stopajında Gelir Vergisi Tahakkuku

Bordro kaydında çalışandan kesilen gelir vergisi de bir tahakkuk işlemidir:

Bordro tarihi ────────────────────────────────────
770 Genel Yönetim Giderleri (brüt ücret + işveren payları)
        335 Personele Borçlar          (net ücret)
        360 Ödenecek Vergi ve Fonlar   (gelir vergisi + damga)
        361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri (SGK)

360'taki stopaj, muhtasar beyannameyle beyan edilir ve ödendiğinde kapatılır. Detaylar: 770 Genel Yönetim Giderleri · SGK Prim Rehberi

Sık Yapılan Hatalar

Tahakkuk ile ödemeyi tek kayıtta birleştirmek — beyanname ve ödeme tarihleri farklıysa iki ayrı madde gerekir

Şahıs işletmesinde gelir vergisini gider yazmak — 131 veya çekiş olarak kaydedilmeli

Geçici vergi mahsubunu (371/193) atlamak — vergi borcu olduğundan yüksek görünür

Gecikme zammını vergi aslıyla aynı hesapta izlemek — zam 689'a, asıl 360'a

Vergi karşılığını (691/370) hiç ayırmamak — dönem kârı ve bilanço hatalı raporlanır

Vergi Matrahınız Doğru mu? Önce Giderler Eksiksiz Olsun

Tahakkuk kaydından önce gelen asıl soru: matrah doğru mu? Kayıtlara girmeyen her gider fişi, matrahı ve dolayısıyla vergiyi olduğundan yüksek gösterir. Fisle ile fiş ve faturalarınızı fotoğraftan okutup Luca formatında muhasebenize aktarın — işletme giderleriniz eksiksiz kayda girsin.

Toplu Fiş Yükleme → · İlk Fişinizi Tarayın →

Sonuç

Gelir vergisi tahakkuku üç aşamalı bir süreçtir: dönem sonunda karşılık (691/370), beyannameyle tahakkuk (370 → 360, geçici vergi mahsubuyla) ve ödeme (360/102). Şahıs işletmelerinde ise vergi gider değil, sahibin kişisel borcudur. Bu ayrımları doğru kurmak hem mizanın hem beyannamenin tutarlılığını sağlar.

İlgili rehberler: Gelir Vergisi Rehberi 2026 · Geçici Vergi Rehberi · Mizan Nedir?