Muhasebe Terimleri Sözlüğü

Muhasebe dünyası, kendine özgü terimleri olan karmaşık bir alandır. Bu sözlük, işletme sahipleri ve girişimciler için en önemli muhasebe kavramlarını anlaşılır bir şekilde açıklamaktadır.

A

Aktif (Varlıklar)

İşletmenin sahip olduğu ekonomik değerler. Nakit, stoklar, alacaklar, demirbaşlar aktif kalemleridir.

Örnek: Şirketin banka hesabındaki 100.000 TL, bir aktif kalemidir.

Amortisman

Duran varlıkların (makine, araç, bina) kullanım süresine yayılmış değer kaybı. Her yıl gider olarak yazılır.

Formül: Yıllık Amortisman = Maliyet / Faydalı Ömür

Alacak (Cari Hesap)

Müşterilerden tahsil edilmesi beklenen tutarlar. Vadeli satışlarda oluşur.

B

Bilanço

İşletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını, borçlarını ve öz kaynaklarını gösteren mali tablo.

Temel Denklem: Aktif = Pasif + Öz Kaynak

Borç (Pasif)

İşletmenin üçüncü kişilere olan yükümlülükleri. Banka kredileri, tedarikçi borçları pasif içinde yer alır.

Brüt Kar

Satış gelirlerinden satılan malın maliyetinin çıkarılmasıyla bulunan kar.

Formül: Brüt Kar = Net Satışlar - Satılan Malın Maliyeti

C

Cari Hesap

Müşteri ve tedarikçilerle yapılan alacak-borç takibi. Cari hesap ekstresi dönem hareketlerini gösterir.

Ciro

İşletmenin belirli bir dönemde gerçekleştirdiği toplam satış tutarı.

D

Defter-i Kebir

Tüm hesapların ayrı ayrı takip edildiği ana muhasebe defteri.

Dönen Varlıklar

Bir yıl içinde nakde çevrilmesi beklenen varlıklar: kasa, banka, stoklar, alacaklar.

Duran Varlıklar

Bir yıldan uzun süre işletmede kalması beklenen varlıklar: arsa, bina, makine, taşıt.

E

Envanter

İşletmenin sahip olduğu varlıkların fiziksel sayımı ve değerlemesi.

EBITDA

Faiz, vergi, amortisman öncesi kar. İşletmenin operasyonel performansını gösterir.

Formül: EBITDA = Net Kar + Faiz + Vergi + Amortisman

F

Fatura

Mal veya hizmet satışını belgeleyen yasal evrak. Türkiye'de 5.000 TL üzeri satışlarda zorunludur.

Fiş (Perakende Satış Fişi)

5.000 TL altı perakende satışlarda düzenlenen belge.

FIFO (First In First Out)

Stok değerleme yöntemi. İlk giren mal ilk çıkar prensibi.

G

Gelir Tablosu

İşletmenin belirli bir dönemdeki gelir ve giderlerini, kar veya zararını gösteren mali tablo.

Gider

İşletme faaliyetleri için yapılan harcamalar: kira, maaş, enerji, pazarlama.

Günlük Defter (Yevmiye)

Tüm mali işlemlerin kronolojik sırayla kaydedildiği defter.

H

Hasılat

İşletmenin ana faaliyetlerinden elde ettiği gelirler.

Hesap Planı

Muhasebe kayıtlarında kullanılan hesapların sistematik listesi. Türkiye'de Tek Düzen Hesap Planı kullanılır.

K

Kar Marjı

Satışlardan elde edilen kar oranı.

Formül: Brüt Kar Marjı = (Brüt Kar / Net Satışlar) × 100

Kasa

İşletmedeki nakit para. Kasa defteri ile takip edilir.

KDV (Katma Değer Vergisi)

Mal ve hizmet satışlarında alınan tüketim vergisi. Oranlar: %1, %10, %20.

L

LIFO (Last In First Out)

Stok değerleme yöntemi. Son giren mal ilk çıkar prensibi.

Likidite

İşletmenin kısa vadeli borçlarını ödeyebilme kapasitesi.

Formül: Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar

M

Mahsup

Alacak ve borçların birbirinden düşülmesi işlemi.

Matrah

Verginin hesaplanacağı tutar veya değer.

Mizan

Defter-i kebirdeki hesapların borç ve alacak toplamlarını gösteren tablo.

N

Nakit Akış Tablosu

İşletmenin nakit giriş ve çıkışlarını gösteren mali tablo.

Net Kar

Tüm gelir ve giderler sonrası kalan kar. Vergi öncesi veya sonrası olabilir.

Ö

Öz Kaynak (Öz Sermaye)

İşletme sahiplerinin işletmeye koyduğu sermaye ve birikmiş karlar.

Formül: Öz Kaynak = Aktif Toplamı - Borçlar

ÖTV (Özel Tüketim Vergisi)

Belirli mal gruplarına uygulanan vergi: akaryakıt, alkol, tütün, otomobil.

P

Peşin Ödeme

Mal veya hizmet tesliminden önce yapılan ödeme.

Provizyon (Karşılık)

Gelecekte oluşması muhtemel gider veya zararlar için ayrılan tutar.

R

Reeskont

Senetlerin vade tarihinden önce nakde çevrilmesi işlemi.

ROI (Yatırım Getirisi)

Yatırımın karlılığını ölçen oran.

Formül: ROI = (Kazanç - Maliyet) / Maliyet × 100

S

Sermaye

İşletme sahiplerinin işletmeye koyduğu para veya varlıklar.

Stok

Satılmak veya üretimde kullanılmak üzere işletmede tutulan mallar.

Stopaj (Tevkifat)

Kaynakta kesilen vergi. Ödeme yapılırken vergi kesilir ve devlete yatırılır.

T

Tahakkuk

Gelir veya giderin gerçekleştiği dönemde kayıtlara alınması prensibi.

Ticari Alacak

Mal veya hizmet satışından doğan vadeli alacaklar.

Ticari Borç

Mal veya hizmet alımından doğan vadeli borçlar.

V

Vade

Ödemenin yapılması gereken tarih veya süre.

Vergi Matrahı

Verginin hesaplanacağı kazanç tutarı.

Y

Yevmiye Defteri

Mali işlemlerin günlük olarak kaydedildiği zorunlu defter.

Yıllık Beyanname

Yıllık gelir veya kurumlar vergisinin beyan edildiği form.

Z

Zarar

Giderlerin gelirlerden fazla olduğu durum.

Zimmet

Sorumlu kişiye teslim edilen varlıkların kaydı.

Sonuç

Muhasebe terimlerini anlamak, işletmenizin mali durumunu takip etmeniz ve sağlıklı kararlar almanız için kritik öneme sahiptir. Bu sözlük, temel kavramları öğrenmeniz için bir başlangıç noktası olabilir.